Form Ba-Bs Bildirimleri ve Elektronik Belgeler

28 Ocak 2021

Yıllarca her ayın belirli bir gününde muhasebecilerin gündemine düşen Form Ba ve Form Bs bildirimleri, elektronik belge düzeninin yaygınlaşmasıyla birlikte anlamını yitirmeye başladı. Bu yazıda bildirimlerin mantığını, e-belgelerle ilişkisini ve gidişatı ele alıyoruz.

Form Ba-Bs neydi?

Form Ba (alışlar) ve Form Bs (satışlar), belirli tutarı aşan mal ve hizmet alım-satımlarının idareye bildirilmesini sağlayan formlardır. Amacı basitti: alıcının beyanı ile satıcının beyanını karşılaştırıp tutarsızlıkları yakalamak. Yani bir çapraz kontrol aracıydı. Kağıt düzende idarenin işlem verisine başka türlü ulaşma imkânı olmadığı için bu formlar gerekliydi.

e-Belgeler neyi değiştirdi?

Burada kritik nokta şu: e-Fatura ve e-Arşiv Fatura zaten idarenin sistemlerinden geçiyor ya da raporlanıyor. Yani idare, o işlemi zaten biliyor. Bu durumda mükelleften aynı bilgiyi bir de form ile istemek, mükerrer bir yük anlamına gelir. Bu mantıkla, elektronik olarak düzenlenen belgelerin bildirimlere dahil edilmemesi yönünde adımlar atıldı: bildirimin kapsamı, idarenin görmediği işlemlere daraldı.

Otomatik oluşan bildirimler

Sürecin ikinci aşaması, formların mükellef tarafından doldurulması yerine sistemde otomatik oluşması oldu. İdare elindeki belge verisinden bildirimi kendisi üretebildiğinde, mükellefe düşen iş yalnızca kontrol etmek olur. Bu, e-dönüşümün tipik sonucudur: veri zaten varsa, formu insan doldurmamalıdır.

Uygulamanın sona ermesi

Doğal sonuç, belge trafiğinin neredeyse tamamı elektronikleştiğinde bildirimin gereksiz hâle gelmesidir. Nitekim yönelim bu doğrultuda ilerledi ve Form Ba-Bs uygulamasının sonlandırılması gündeme geldi. Kapsam, yürürlük tarihi ve istisnalar dönemsel olarak düzenlendiği için, kendi yükümlülüğünüzü GİB'in yürürlükteki tebliğinden ya da mali müşavirinizden teyit etmeniz gerekir. Konuyla ilgili bir başka düzenlemeyi Boş Form BA ve Form BS Bildirimi Verme Zorunluluğu Kaldırıldı yazımızda ele almıştık.

Bu ne anlama geliyor?

Formun kalkması, kontrolün kalktığı anlamına gelmez — tam tersi. Eskiden ayda bir, tutar eşiğini aşan işlemler için yapılan karşılaştırma; şimdi her belge için, sürekli yapılabiliyor. Yani denetim gevşemedi, otomatikleşti. Bu konuyu Denetim Robotu yazımızda ele almıştık.

İşletme için sonuç

Artık önemli olan formu doğru doldurmak değil, belgeyi doğru üretmek. Belge kaynağında doğruysa, bildirim de kayıt da kendiliğinden tutar. ERC Soft olarak süreci bu gözle kuruyoruz. Destek sayfamıza göz atabilirsiniz.